NAMAZ


Namaz, Arapça ayetler okuyarak yatıp-kalkmak değildir, ödenecek bir borç da değildir! Zaten Tanrı’ya olan borç ödenebilir mi? 

16:18  Tanrı’nın nimetini saysanız bitiremezsiniz… 

4:34  O'ndan ne dilediyseniz size verdi. Tanrı’nın nimetlerini sayarsanız bitiremezsiniz…

Namaz” kelimesi Arapça değil, Farsçadır. Kuran’da namazdan “salat” olarak bahsedilir; desteklemek/dayanışma kurmak/bağlantı kurmak/dua etmek anlamlarına gelir. 

Namaz, Tanrı ile bağlantı kurulan bir çeşit aktif meditasyondur. O’na olan saygı ve sevgini hissetmek, dileklerini ve teşekkürlerini sunmak; illüzyondan çıkıp; TEKLİK ve ZAMANSIZLIK hissini yaşamak içindir… 

20:14 …O halde bana hizmet et ve beni hatırlayıp anmak için namaz kıl

2:152-153  Beni hatırlayın ki ben de sizi hatırlayayım. Bana teşekkür edin; nankörlük etmeyin. Gerçeği onaylayanlar! Güçlüklere karşı sabır ve namaz ile yardım dileyin. Tanrı sabredenlerle beraberdir. 

Yani namaz, kendin içindir. Çünkü -doğru şekilde- namaz kılmak bedenini ve karakterini geliştirir. 

  • Namaz, ön beyin bölgelerini geliştirir. Kuvvetlendirilmiş ve kontrol yetkileri üst düzeye çıkartılmış bir beyin sağlar. (Frontal/ön Lob: Bilinçli düşünmeden sorumlu bölgedir. Diğer hayvanların birçoğunda bulunmaz veya küçük şekildedir. İnsan beyninin ise çok büyük bir kısmını kaplar. Akıl yürütme, motor beceriler, yüksek seviyeli bilişsel yetenekler ve konuşma diliyle ilişkilidir. Hafıza, zekâ, konsantrasyon, öfke, suçluluk, kişilik, ahlaki değerler, öz disiplin, yoğunlaşma, gelecek planlama, haz geciktirme, karmaşık hesaplamalar yürütme ve davranışların sonuçlarını kestirme gibi işleri yürütür.)
  • Akış durumlarında beyinde salgılanan Anadamid; moral durumu yükseltir, ağrı algısını azaltır, kan damarları ve akciğerlerdeki hava yollarını (nefes alış verişini kolaylaştırmak üzere) genişletir ve bir ferahlama hissi tüm bunlara eşlik eder. [1]
  • Sorumluluk bilincini arttırır (4:103).
  • Yaratıcı ve derin düşünceler üretilir, sağlıklı kararlar alınmasına yardımcı olur.
  • Gün içinde düşülen illüzyondan çıkarır, hayvani güdülerden, sakıncalı zevk ve arzulardan sıyırır; “asıl gerekli olanları” hatırlatır (29:45).
  • Zihni sakinleştirir, bedeni rahatlatır, kan basıncını azaltır, depresyonu ve endişeyi azaltır.

NAMAZ HAREKETLERİ

Namaz; kıyam (dik durma), rüku (eğilme) ve secde (kapanma) hareketlerini içerir (22:26). Ancak kaygı ve endişe durumlarında yürüyerek veya bir bineğin üzerinde zihinden kılınabilir (2:239). 


NAMAZ VAKİTLERİ 

Namaz üç vakittir. Kuran’da şafak, orta ve akşam namazları dışında hiçbir namaz adı geçmez.

Salat-el Fecri (Şafak Namazı) : 11:114, 24:58
Salat-el Vusta (Orta Namazı) : 11:114, 2:238
Salat-el İşa (Akşam Namazı)  : 11:114, 24:58, 17:78

image

 *Şafak namazı, adından da anlaşılacağı gibi; ufukta aydınlanmanın başlamasından güneşin doğmasına kadar kılınmalıdır. Akşam namazı ise güneşin batmasından havanın tamamen kararmasına kadar kılınmalıdır. Bunu, 11:114 ayetinde “gecenin yakın kısmında” ve 17:78 ayetinde “gecenin kararmasına kadar” denilmesinden anlıyoruz.


NAMAZIN SÜNNETİ-FARZI-REKÂTI

Namaz, farz ve sünnet olarak ikiye ayrılmaz. Dolayısıyla farzı bilmem kaç, sünneti bilmem kaç rekât diye de bir şey yoktur.

Namazda kıyam (dik durma), rüku (eğilme) ve secde (kapanma) hareketleri uygulanır. Her namaz minimum iki (2) rekattır, dilendiği kadar uzatılabilir. (Tehlike ve korku gibi olağanüstü hallerde kısaltılması öğütlenen namaz bir rekat olduğundan, normal koşullarda kılınan namaz en az iki rekat olmalıdır 4:101-102 [2]).

Tanrı, namazın saygı içinde kılınmasını ister (23:2). Bu da rekâtların sayı çokluğu ile değil; konsantrasyon ile sağlanır.


ABDEST 

Abdest namaza zihnen ve bedenen yapılan bir hazırlıktır. Namaz kılmak için abdest, abdest için de su gereklidir. Eğer su bulunamazsa temiz bir toprakla yüz ve eller sıvazlanır (5:6, 4:43).

Abdest şu şekilde alınır; yüz yıkanır, eller yıkanır, kollar dirseklere kadar yıkanır, baş sıvazlanır, ayaklar yıkanır/sıvazlanır.

Abdesti bozan şeyler; tuvalet ihtiyacını gidermek veya cinsel ilişkiye girmektir. Cinsel ilişkiden sonra tüm beden yıkanılmalıdır.


GİYİM 

Namazla ilgili giyim koşulu bulunmaz. Sadece mescitlere giderken şık/güzel/temiz giyinilmesi istenir (7:31).


KIBLE 

Namaz için Kâbe’ye doğru dönülür (2:144, 2:149, 2:150). Eğer Kâbe’nin yönü bilinmiyorsa, Tanrı’dan bağışlanma dilenerek istenilen yöne doğru namaz kılınabilir (2:114).


NAMAZ KILARKEN SÖYLENENLER 

Namaz'da yalnızca Kuran okunmaz. Namaz; Tanrı ile konuşmak, O’nu anmak, O’na dua etmek içindir. Yani -Tanrı’ya seslenilmek koşuluyla- her şey söylenebilir.

20:14 “…Beni anmak için namazı gözet”.

Tanrı’yı anan ayetleri ve örnek duaları okumak yararlı, güzel ve mantıklıdır. Fakat “Namaz = Kuran Okumak” değildir.

29:45 Sana vahyetmiş olduğumuz kitaptan oku ve namazı gözet.. 

*29:45 ayeti, namazın kitaptan okunarak gözetilmesinden değil; kitabın okunmasından ve namazın gözetilmesinden ayrı ayrı bahsetmektedir. 


NAMAZDA KULLANILAN LİSAN

Kuran, her ne dilde olursa olsun aynı şeydir. 

41:44 Eğer biz onu yabancı dilde bir Kur'an yapsaydık, elbette şöyle diyeceklerdi: “Ayetleri detaylandırılmalı değil miydi?” İster yabancı dilde, ister Arapça! De ki: “O, iman edenler için bir kılavuz, bir şifadır.

Ayetleri Arapça okumak şart değildir. Zaten Arapça bilmeyen birisinin, ayetleri Arapça okuması akıl tutulmasıdır! Namaz, Kuran’dan Arapça cümleler ezberleyip teyp gibi okumak değil; ne dediğini bilerek Tanrı ile konuşmaktır (23:2). Tanrı, gösteriş için ve ne denildiğinden habersiz kılınan namazı eleştirir (107:4-6, 4:43). 


KULLANILAN SES SEVİYESİ 

Söyleneceklerin zihinden değil, konuşarak söylenmesi tavsiye edilmiştir. Bu sayede, beynin ön bölgesinde bulunan broca alanı da çalıştırılır. Sesin derecesi “orta” olmalıdır.

17:110 …Namazda ne ilan et, ne de gizle; ikisinin arasında bir yol tut.


NAMAZ SONRASI TESPİH ÇEKMEK 

4:103 Namazı bitirdiğinizde, Tanrı’yı ayaktayken, otururken ve yan yatarken zikredin.

Bu ayet, namazdan sonra Tanrı’yı anmayı tavsiye eder. Fakat bu “tespih çek” demek değildir. Tespih; yüceltmek demektir. Ayetten de anlaşıldığı gibi Tanrı, her an ve her şekilde anılıp yüceltilebilir. İster elde tespihle, ister gün batımı izlerken…


TOPLANTI NAMAZI (CUMA) 

Cuma kelimesi “toplantı/toplanma” anlamına gelir. Toplantı (Cuma) günleri namaza çağırılan yerlerde buluşulur. Toplumsal konular Kuran ışığında konuşulur ve namaz kılınır. Bu namaz; farz olan üç vakit namazın dışında bir namaz değildir. Hangi vakitte kılınıyorsa, o vakit topluca kılınmış olunur.

62:9  Ey inananlar! Cuma/toplantı günü, namaz için çağrı yapıldığında, Tanrı’yı anmaya koşun. Alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır.

Günümüzde bu çağrının orta namaz vaktinde yapılma sebebi; öğle tatilinin geçmişten beri herkes için uygun zaman olmasıdır. Bunu, çocukların ebeveynlerini uygunsuz şekilde görmemeleri için tavsiyede bulunan ve öğlenin dinlenme vakti olduğunu belirten ayetle de destekleyebiliriz.

24:58 …Şafak namazından önce, öğle vaktinde dinlenmek için elbisenizi çıkardığınız zaman ve akşam namazından sonra… 


CENAZE NAMAZI 

Cenaze namazı diye bir şey yoktur. 9:84 ayetinde yapılan çeviri hataları “ölen birisi için namaz kılınır” hükmünü çıkartabilir. Fakat ayette “namaz kılmak” olarak çevrilen “tusalli” kelimesinin doğru çevirisi “dua etmek/desteklemek” şeklinde olmalıdır. Örneğin, ölen kişinin günahlarının affedilmesi için Tanrı’ya dua edilebilir.

9:84 Onlardan ölen birisine dua etme/destekleme, mezarı başında da durma. Çünkü onlar Tanrı’ya ve elçisine karşı geldiler ve yoldan çıkmışlar olarak öldüler.


KAZA NAMAZI 

Tanrı, yapılamayan ibadetlerin fidyelerini (karşılığında yapılması gerekenleri) bildirmiştir. Örneğin, oruçta tutmadığın günler sayısınca başka günlerde oruç tutmanı söylemiştir. 

Fakat namaz ibadetine karşılık bir fidye bulunmamaktadır ve Kuran’da kaza namazı diye bir kavram yoktur. Namazlar vaktinde yerine getirilmelidir. 

4:103 …Namaz, gerçeği onaylayanlar üzerine vakti belirlenmiş bir farz olmuştur.


SEFERİ NAMAZ

Seferi haldeyken namaz kısaltmak veya namaz kılmamak diye bir şey yoktur. Ancak, bir tehlike-korku-endişe durumu varsa kısaltılabilir (4:101) veya yürüyerek ya da bir bineğin üzerinde zihinden kılınabilir (2:239); gidilecek yere varıldığında normal namaz kılınır (2:239).


KADIN-ERKEK NAMAZ KILMAK

Kadın ve erkeğin birlikte namaz kılmasına engel yoktur; kadınlar ve erkekler için ayrı bölümlerin bulunması son derece yanlıştır.

image

Bu ayrım yetmezmiş gibi, toplantı namazlarında kadınlara ait bölümlerin erkeklerce “gasp edilmesi” trajikomiktir.

image

KERAHET VAKTİ 

Belli vakitlerde namaz kılınamayacağı uydurmadır; her an namaz kılınabilir.


ALINTILAR

[1] Sinan Canan – Değişen Beynim

[2] Edip Yüksel – Mesaj (Kuran Çevirisi) / Dipnotlar

YARDIMCI KAYNAKLAR

-> Sinan Canan – Kimsenin Bilemeyeceği Şeyler

-> www.beyinperformans.com

-> www.okyanusum.com

-> www.kurandakidin.com